الشيخ محمد بن عبد الفتاح ( سراب التنكابني ) ( فاضل سراب )
22
ضياء القلوب ( فارسى )
تحصيلى خود را نزد محقق سبزوارى ( متوفاى 1090 ) و محقق خوانسارى ( متوفاى 1098 ) و علامهء مجلسى ( متوفاى 1110 ) گذرانيد و از محضر آنان كسب فيض نموده و به مراتب عاليهء علمى و كمال نائل آمد ، سپس به تدريس و افاضه مشغول گشت تا در زمرهء علماء و بزرگان عصر خود قرار گرفت . آية اللّه بروجردى در مقدمهاى كه بر كتاب « جامع الرواة » « 1 » اردبيلى نوشتهاند چنين آوردهاند كه : بعد از تأليف كتاب « جامع الرواة » شاه سليمان صفوى كه سلطان وقت بود دستور به كتابت نسخهاى از آن كتاب را براى خود مىدهد و قبل از آنكه كاتب شروع به نوشتن كند مؤلف جمعى از علماى زمان خويش را به حجرهاى كه در مدرسه داشته مىخواند و هر يك از آنان مقدارى از دو سطر ابتداى خطبهء كتاب را مىنويسند كه اسامى اين بزرگان و جملاتى را كه نوشتهاند چنين است : علامهء مجلسى : « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » ، آقا جمال خوانسارى : « الحمد للّه » ، سيد علاء الدين گلستانه : « الذي » ، سيد ميرزا محمد رحيم عقيلى : « زين قلوبنا » ، شيخ جعفر قاضى كمرهاى : « بمعرفة الثقات » و آقا رضى خوانسارى برادر آقا جمال : « و العدول » ، و ملا محمد سراب - صاحب ترجمه - تنكابنى : « و الأثبات و الأعيان » « 2 » و غيره . از اين قضيه چنين بر مىآيد كه وى از علماى معروف زمان خود بوده و مورد توجه ، و ديگر اينكه در چنين ايامى 60 سال از عمر وى مىگذشته چرا كه اين واقعه در سال 1100 هجرى بوده است .
--> ( 1 ) . جامع الرواة تأليف محمد بن على اردبيلى غروى در سال 1100 كه يكى از كتب مصدر و مرجع علم رجال شيعه است . ( 2 ) . اين قضيه در بسيارى از كتب آمده است من جمله : مقدمهء جامع الرواة حرف ب ، طبقات اعلام الشيعة قرن 12 / 172 .